Hond

Niet voor niets een van de meest populaire huisdieren.
Ze zijn er in alle soorten en maten en bieden gezelschap en structuur.

Wormen van de hond

Onze honden zijn vaak besmet met wormen. In Nederland zijn dit meestal spoelwormen en/of lintwormen. De hond kan ziek worden van deze wormen, maar ook wijzelf kunnen besmet worden met de spoelworm die honden bij zich dragen. Vooral voor kinderen kan een spoelworminfectie nadelige gevolgen hebben. Omdat wij in nauw contact leven met onze huisdieren is het dus belangrijk dat we ze regelmatig ontwormen.

Spoelworm = Toxocara canis
De spoelworm wordt overgebracht via wormeitjes in de ontlasting van de hond en wordt ook via de teef rechtstreeks op pups in de baarmoeder of via de moedermelk overgebracht, wat kan leiden tot ernstige ziekte nog voordat ontlastingsonderzoek mogelijk is. Hierdoor zijn bijna alle jonge dieren in meer of mindere mate met spoelwormen besmet. Daarom behoren pups routinematig ontwormd te worden met een geschikt ontwormingsmiddel vanaf een leeftijd van 2 weken, waarbij de behandeling iedere 2 weken herhaald wordt. Vervolgens maandelijks tot een leeftijd van een half jaar. Lacterende teven behoren gelijktijdig met hun jongen ontwormd te worden.
Of een hond spoelwormen bij zich heeft is niet altijd aan de buitenkant te zien. Soms zijn de volwassen wormen in de ontlasting (of in braaksel) te vinden. Deze worm ziet er uit als een stukje spaghetti van 5 a 10 cm met dunne uiteinden. Vaak is ontlastingonderzoek nodig om onder de microscoop de wormeieren op te sporen. Een continue, regelmatige behandeling van de hond met een geschikt ontwormingsmiddel is noodzakelijk als de ontlasting niet regelmatig elke maand of driemaandelijks onderzocht wordt. Wij volgen hiermee het ESCCAP advies

De spoelwormeieren zijn ook besmettelijk voor ons. Vooral kinderen lopen gevaar bij contact met besmette grond. Na opname van de eitjes komen larfjes vrij die een trektocht door het lichaam maken. Ze veroorzaken overal waar ze in het lichaam vastlopen kleine ontstekingen. In een enkel geval kunnen deze larven in het oog terechtkomen en zo het gezichtsvermogen aantasten of zelfs blindheid veroorzaken. Ook is uit onderzoek gebleken dat allergische reacties bij kinderen met een aanleg voor astma door een spoelworminfectie versterkt kunnen worden.
 


Alle spoelwormeieren zijn in de omgeving goed bestand tegen weersinvloeden en kunnen maanden tot jaren infectieus in de grond aanwezig blijven. Bij kinderspeelplaatsen dient men te voorkomen dat honden toegang hebben. Opruimen van ontlasting voorkomt besmetting. Ontlasting niet deponeren in toiletten of composthopen! Uitdroging en blootstelling aan ultraviolet licht is erg schadelijk voor wormeieren, zodat het toelaten van zonlicht en het laten drogen bijdragen aan het verminderen van de besmettingsgraad.


Lintwormen (Dipylidium en Taenia) 
De aanwezigheid van de meest gebruikelijke lintwormen verraden zich snel: als uw huisdier een lintworminfectie heeft kunt u vaak kleine witte stukjes ter grootte van een rijstkorrel rondom de anus of in de ontlasting zien. Deze lintwormbesmetting (Dipylidium) treedt op via een tussengastheer: de vlo! Honden worden besmet als ze tijdens het reinigen van de vacht een vlootje opeten. 

Bij de bestrijding van lintwormen is het dus tevens belangrijk tegen vlooien te behandelen. Tegenwoordig wordt er steeds vaker rauw vlees gegeven waardoor de kans op Taenia spp besmetting bestaat. De pakketjes met wormeieren kan bij het verlaten van de anus irritatie aan de anus veroorzaken (‘sleetje rijden’). De eierpakketjes zijn te zien op de vacht nadat ze de anus hebben verlaten. De effecten op de tussengastheren kunnen veel ernstiger zijn.
De prepatente periode (van larve tot eierproducerende volwassen worm) voor Taenia spp. varieert van ongeveer 4 – 10 weken bij de hond. Honden met volwassen lintwormen kunnen behandeld worden met ontwormingsmiddel met praziquantel erin, zoals in door ons verkochte Milbactor ®.
 
Alle lintworm- en spoelwormeieren zijn in de omgeving goed bestand tegen weersinvloeden en kunnen maanden tot jaren infectieus in de grond aanwezig blijven. Bij kinderspeelplaatsen dient men te voorkomen dat honden toegang hebben. Opruimen van ontlasting voorkomt besmetting. Ontlasting niet deponeren in toiletten of composthopen!
Kleine hondenlintworm/vossenlintworm: Echinococcus granulosus/ Echinococcus multilocularis 

E. granulosus komt over de hele wereld voor, vooral in plattelandsgebieden waar honden de organen van geïnfecteerde dieren kunnen opnemen. In Europa komt E. granulosus normaal voor in Zuid-Europa en rond de Balkan (met name Roemenië). De lintworm Echinococcus granulosus is een kleine lintworm van slechts 3 à 6 mm lang die de hond/vos als eindgastheer heeft. In de dunne darm van een hond kunnen duizenden van deze (kleine) lintwormen aanwezig zijn.

De verspreiding van de eieren (die onmiddellijk infectieus zijn) gebeurt na het uiteenvallen van het stukje lint met de eieren door regen, niet gewervelde dieren of door het blijven kleven aan de vacht. De eieren overleven enkele maanden in de winter, maar slechts 2 à 3 weken in de zomer. In gebieden waar E. granulosus (inclusief de equine en bovine genotypen, die recent als de soorten E. equinus en E. ortleppi zijn beschreven) normaal voorkomt (fig. 1), moeten honden die in contact kunnen komen met karkassen of rauwe ingewanden van met name schapen, varkens, runderen en paarden (afhankelijk van het Echinococcus genotype) minimaal elke 6 weken behandeld worden met een anthelminthicum met als werkzame stof praziquantel.

Figuur 1

Besmetting van de mens kan optreden vanuit de omgeving doordat eitjes worden uitgescheiden door de hond. Ook door het aaien van besmette honden, waarbij eitjes in de vacht kleven, kan de mens zich besmetten. De hond kan door likken gemakkelijk de plakkerige eitjes uit het omgeving van de anus over zijn vacht verspreiden en door het likken van de mens ook op die manier de infectie overbrengen. Diagnose van echinococcose is bij de hond zeer moeilijk, omdat de zakjes met eieren klein zijn en onregelmatig worden uitgescheiden.

In Centraal- en Oost-Europa, waar E. multilocularis (fig. 2) normaal voorkomt, vormt de rode vos de belangrijkste eindgastheer en woelmuizen de belangrijkste tussengastheer. Honden die hier in contact kunnen komen met knaagdieren moeten minimaal elke vier weken behandeld worden met een effectief anthelminthicum met als werkzame stof praziquantel.


De eieren van lintwormen kunnen bij ontlastingonderzoek of met de kleefbandmethode ook gevonden worden. De eieren kunnen niet onderscheiden worden van die van Taenia spp. Daarom is het microscopisch onderzoek van ontlasting ongeschikt om de diagnose te stellen.
Preventief moet men vooral voorkomen dat honden rauw slachtafval of kadavers opeten.

Slachtafval moet gekookt worden of minstens twee dagen ingevroren zijn geweest (bij minus 20 °C) vóór het aan honden gevoerd wordt. In gebieden waar E. granulosus normaal voorkomt, kan men preventief behandelen met ontworming waarin praziquantel aanwezig is (iedere 4 tot 6 weken).

Figuur 2

Hartworm: Dicrofilaria spp 
Hartworminfecties (Dirofilaria immitis) en subcutane dirofilariose (D. repens) zijn endemisch in Zuid- en OostEuropa. (fig. 3). Klimaatveranderingen die de ontwikkeling van deze parasiet begunstigen hebben samen, met het toenemende aantal huisdieren dat reist, het risico op infectie bij de hond verhoogd.

De Dirofilaria immitis, de hartworm bij de hond wordt overgebracht door muggen. Tot nu toe is er nog geen repellent (afwerend middel) of insecticide bekend dat aantoonbaar de overdracht van hartworm voorkomt. 

Figuur 3

Daarom hangt de bestrijding af van het gebruik van preventieve middelen tegen hartworm die de jonge stadia, de larven, al doden voor ze naar het hart migreren. Door gebruik te maken van geschikte middelen kan de ontwikkeling van volwassen hartwormen worden voorkomen. In de meeste delen van Europa waar de infectie normaal voorkomt, loopt het overdrachtsseizoen van de hartworminfectie gemiddeld van april tot oktober. Het ontwormingsadvies van geïmporteerde honden uit hartworm voorkomende gebieden en honden die mee op vakantie gaan naar hartworm voorkomende gebieden is maandelijks ontwormen tot en met één maand na thuiskomst.